Womb Wisdom en Autisme?

Is een beperking echt een beperking?

“Een tijdje terug heb ik een retraite gedaan. Niet zo’n retraite waarbij je alleen maar mediteert en tussendoor niet met elkaar mag praten, maar een ‘WOMB WISDOM RETRAITE’ gericht op vrouwen om de wijsheid van je eigen lichaam aan te boren*).

Ik voelde al langere tijd een onvrede met de manier waarop mijn leven verliep. Het artikel ‘Ik wil niet compenseren, ik wil leven’, http://www.autismeholistischbekijken.nl/ik-wil-niet-compenseren-ik-wil-leven/ wat heel veel bij mensen heeft geraakt, was daar het gevolg van. Ik werd steeds bozer en opstandiger van de overtuiging dat er dingen nu eenmaal niet voor mij zijn weggelegd of een stuk moeilijk zijn omdat ik autisme heb. Ik voelde zo’n intens en diep verlangen naar echte verbinding dat het steeds wreder ging voelen dat dat zo onbereikbaar was. Ik bleef met mijn verstand boven kwesties cirkelen waarvan ik wel wist dat ze werden ingegeven door een diep gevoel, maar waar ik desondanks niet bij kon komen.

Met de jaren kreeg ik steeds meer last van prikkels. Nadat ik ging werken en op mezelf wonen is heel geleidelijk overprikkeling een steeds groter deel van mijn leven gaan uitmaken. Als kind zat ik vaak onder een stolp. Ik was niet bereikbaar en sloot mensen buiten. Ik kan me ook niet herinneren dat ik overprikkeld was, dat kwam later. Toen ik zelfstandig werd, moest ik me wel gaan openen. En toen kwamen de vermoeidheid, de overprikkeling en de zwaarte. Ik vroeg me wel eens af: ‘waar gaat dit ophouden?’ Ik heb de laatste twee jaren steeds vaker dingen af moeten zeggen, uit moeten stellen, eerder weg moeten gaan of maatregelen nemen. En dat maakt eenzaam. Het maakt dat dingen te lang niet gezegd worden omdat ik me er niet toe kon zetten om met iemand af te spreken. Ik was steeds minder beschikbaar voor mijn leven. En dat is heel akelig, want er gebeurde van alles wat ik helemaal niet wilde maar ik had er ook geen oplossing voor. De pseudo-oplossing was me in mijn prive-leven helemaal storten op mijn liefhebberijen. Leuk, maar het ís het niet. Er bleef een onvrede.

Tijdens de retraite maakte ik kennis met een voor mij nieuwe benadering: ‘Je hoeft alleen maar bewust aanwezig te zijn bij wat er nu gebeurt’. Ik werkte al met mindfullness, maar deed dat vanuit een ‘mentale’ benadering: ‘er is nu stress en door bewust te zijn van wat er gebeurt en mijn wilskracht te gebruiken om daar niet in mee te gaan kom ik tot rust’.  Dat werkt tot op zekere hoogte prima, en er is ook niets fout mee. Op je werk is dat een bruikbare manier om met mindfullness, of in het nu zijn te werken. Je doorbreekt het patroon van telkens op dezelfde manier met paniek op stress te reageren. Maar als je de moeite neemt om de diepe ervaring, en vaak is dat een emotie die wordt gevoed vanuit een pijnlijke situatie eerder in je leven, te doorleven, dan kom je bij je basisbehoefte. Zelf zie ik het zo:  er is ooit in je leven een primaire behoefte niet vervuld. Dan kan veel redenen hebben. Soms was er sprake van onverschilligheid, soms had iemand het gewoon niet door, soms was iemand vanuit zijn eigen problemen niet beschikbaar voor jou. Anyway, ergens werd een behoefte niet vervuld. En dat doet pijn. je voelt je niet gezien, niet erkend. En als kind koppel je daar vaak de conclusie aan: ‘het zal wel aan mij liggen, ik ben niet oke’.  En zodra je die ervaring opdoet, gaat er iets op slot. Niet dat het niet gegeven wordt, maar je kunt het niet meer ontvangen. Je bent niet meer beschikbaar voor andere mensen, voor jezelf, voor het leven zelf. En op de meest rare momenten komt dat niet-vervuld-zijn weer bovendrijven: in stresssituaties op je werk, in conflicten met andere mensen, in relaties met andere mensen waarin je je zo onverbonden voelt. ‘Het is er niet voor mij’.  ‘Ik kan deze situatie niet aan’. ‘Ik ga dit verliezen’. Er ontstaat een diep gevoel van gebrek. Vanuit het op slot-zitten kwam ikzelf althans in een herhalende cirkel terecht van niet kunnen geven en niet kunnen ontvangen. Ik zal er niet te lang over doorgaan, maar dat leidde tot zo’n rauw, schrijnend, ontroostbaar verdriet dat in mijn hoofd zitten, iedereen op een afstand houden en ware uitwisseling blokkeren de veiligste optie was.

Ik ben gehaald met een keizersnede met 27 weken zwangerschap omdat mijn moeder zwangerschapsvergiftiging had. Ik heb een hele tijd in de couveuse gelegen. Mijn hele kindertijd stond in het teken van ‘ik hoor er niet bij’. Toen ik in mijn puberteit werd gepest kwam daar ‘het is niet voor mij’ bij. Ik werd gebruikt als afreageerplek door mijn klasgenoten en als ik me verzette tegen die positie, dan werd ik daar sarcastisch weer in teruggeduwd. Ik zat in mijn hoofd tussen de hekjes en barrières. Toen daar op latere leeftijd grensoverschrijdend seksueel gedrag bij kwam (mede door mijn onvermogen om mijn grenzen aan te geven, laat ik dat erbij zeggen), ging mijn lijf op slot. Ik zat vast in razende gedachtenstormen in mijn hoofd. Ik was niet in staat een relatie aan te gaan. Ik voelde me emotioneel onthand. Ik heb serieus geloofd dat ik niet in staat was tot liefde en wederkerigheid, dat er aan mij iets miste en dat me uitleven in mijn autistische talenten de beloning was voor de prijs die ik betaalde op sociaal en emotioneel vlak. Dit moest het maar zijn. En tegelijk het verdriet en verzet dat nooit overging.

Het kan heel moeilijk zijn om vanuit autisme bij die hele directe, rauwe emotie te komen. Sommige mensen met autisme beweren dat ze daarvan zijn afgesneden en dat ze dat niet kunnen voelen. Anderen kunnen dat gemakkelijker, maar hebben er tijd en alleen-zijn voor nodig. Het is moeilijk om uit je verstand te komen en echt in je hele systeem te voelen wat er speelt. Het gebeurde bij mij op een totaal onverwacht moment waarop ik er eigenlijk helemaal niet mee bezig was. Onderdeel van de retraite was een ijsbad volgens de methode van Wim Hof (die man in zijn korte broek de Himalaya beklimt). We deden eerst een ademhalingsoefening en daarna het water in. Ik stapte erin alsof het een challenge was, heel stoer. Kaken op elkaar, gewoon doorademen en er triomfantelijk weer uit en dat is dat. Uh-uh. Op het moment dat ik in het water lag was de pijn onverdraaglijk. Normaal als ik pijn heb, wil ik met rust gelaten worden (auti-dingetje). Maar dit was zo extreem, zo stressvol, ik heb de handen van de begeleidster vastgegrepen. Mijn verstand ging eruit, je hebt er niets aan als er zoveel stress in je lijf is. Wat ik voelde was niet eens emotie, het was rauwer en primairder dan dat. Er was maar één uitweg en dat was: ik heb NU iemand nodig. Toen ik uit het ijswater kwam, was ik zo in shock dat ik niet meer kon praten. Yama ving me op met een heerlijke warme deken en dat gevoel van gekoesterd worden brak iets in me open. Ik heb op haar schouder in één klap mijn couveuse- en pestverleden eruitgehuild.  Ik moet denken aan het homeopathische uitgangspunt dat het gelijke met het gelijke kan worden genezen. Ik heb ooit de kinderfilm Frozen gezien en het verhaal van Elsa die de hele wereld bevriest met haar aanraking raakte me diep in mijn wezen. ‘Ik ben haar’ dacht ik. Er zat een kou in mij die niet wegging ondanks dat er echt wel mensen waren die van houden en dat ik hen niet terug kon geven wat ik vond dat zij verdienden. Net als Elsa trok ik me terug in een innerlijke kerker en wilde daar niet uitkomen. Niet meer beschikbaar voor de wereld. Het ijs aan mijn lijf brak het ijs in mij.

De warmte, de onvoorwaardelijke acceptatie (niet dat mijn moeder dat niet deed, don’t get me wrong. Mijn moeder heeft me altijd geaccepteerd zoals ik was, ook toen we nog niet wisten dat ik ASS had. Maar toen ik achter de hekken zat, heeft ze de liefde wel gegeven maar die kon niet op zo’n diep niveau binnenkomen omdat ik degene was die vastzat) op precies het goede moment, toen de wond uit het verleden openstond, heeft in één klap een heling gebracht die ik niet had kunnen verzinnen. Ik heb hier over geboomd bij drie psychologen, een coach en een psychiater zonder dat het ook maar iets opschoot. Drie minuten en het was doorleefd, vervuld, losgelaten en voorbij. Van het ene op andere moment veranderde er zoveel. Ik misgunde mensen vaak dingen (niet mijn beste eigenschap, en iets waar ik hardnekkig over zweeg), ineens was ik blij met de successen van andere mensen. Het kwam uit de overtuiging ‘het is er niet voor mij’.  Ik hoef me er niet meer alleen en verlaten en onvervuld door te voelen omdat ik zelf vervuld ben. Ik heb mensen gemasseerd op een manier waarvan ik niet wist dat ik dat in me had. Ik kan geven omdat ik mezelf kan laten vullen. Ik heb mensen gewiegd die er helemaal doorheen zaten. Ik heb de moederliefde in mezelf ontdekt.

Tijdens de retraite heb ik geleerd wat ‘to hold space’ voor mensen echt betekent. Er werd veel gedeeld en sommige mensen hadden echt heftige verhalen. Als je in een kring zit met je kalme, geconcentreerde aandacht op iemand gericht, gebeurt er iets heel wonderlijks: de hele groep gaat samenwerken als één organisme voor de persoon die haar verhaal doet. Mensen slaken een zucht, gapen, moeten een boertje kwijt, bewegen. Iedereen gaat reageren. Iedereen helpt de spreker de negativiteit los te laten. De bevrijding was ongekend. Ik heb het altijd heel moeilijk gevonden om mensen te troosten. Ik kon heel lang ook geen troost aannemen. Ik hoef niets te doen wat ik niet kan. Ik hoef alleen maar aanwezig te zijn met oprechte aandacht. En ik heb geleerd om te vertellen wat je jaren hebt binnengehouden. Om de dingen waarvan ik dacht dat ze te erg waren om te vertellen gewoon verteld kunnen worden en iedereen alleen maar wil dat je weer heel wordt. Ik heb ontdekt wat empathie is. Een collega moest gaan verhuizen na een echtscheiding en had hulp nodig bij klussen. Ik bood aan te helpen. Door oprecht te luisteren kwam het hele verhaal met de emoties eruit. Ik werd geraakt in mijn hart en moest zelf met mijn ogen knipperen bij haar verdriet. Vaak voelde ik een spanning in mijn lichaam als ik naar iemand luisterde en dacht dat die spanning de geraaktheid was. Maar als alle hekjes weg zijn en je echt naar iemand uit kunt reiken, als je kunt geven vanuit je eigen vervuld-zijn, dan is die empathie er dus gewoon.

Ik keek al heel anders tegen autisme aan dan veel anderen. Maar nu is hek echt van de dam. Ik heb me zelfs afgevraagd of ik gewoon een geboortetrauma had en de autismediagnose een vergissing is geweest. Ben ik autistisch? Ja en nee. Pak de Asperger-beschrijving van Tony Attwood erbij en je hebt mij in een notendop. En tegelijk ben ik net als ieder ander. Als de omgeving veilig is en hekjes kunnen weg, dan ben ik net als ieder ander. Hoge vibratie? In sommige omgevingen kunnen de hekjes-die ik inmiddels deurtjes noem-  niet weg. Dan mogen ze er zijn. De deurtjes mogen dicht. Ze zijn er alleen om me te beschermen. Zolang ik maar de regie houd over wanneer en hoe ze open gaan.

Mensen uit de omgeving van mensen met ASS ervaren vaak verdriet bij het onvermogen van de persoon met ASS om echt in verbinding te zijn, en altijd die afstand te voelen. We denken dat dat nu eenmaal bij ASS hoort en dat dat niet overgaat. Maar ik heb ervaren dat dat in de juiste omgeving wel weg kan. Autismesymptomen -en dit is geen verwijt naar de omgeving toe- zijn het gevolg van onvermogen om echt open te staan, te geven en te ontvangen. De mogelijkheid daartoe is geblokkeerd omdat er althans bij mij ooit ergens iets bevroren is. Toen de blokkade weg was, was het geven er gewoon. Soms sluit het deurtje zich. Ik kan niet aan iedereen alles geven. In die zin is autisme een beschermend mechanisme. Ik kan niet overal zo open staan. Ik heb mijn excuses aangeboden aan mijn lichaam omdat zo vaak de grenzen ervan had overschreden omdat ik dit niet wist. Ik dacht in relaties: ‘ik moet er gewoon aan wennen.’ ‘Als je het doet, ga je het vanzelf wel leuk vinden.’ Maar met iemand anders dan de juiste persoon in de juiste omgeving lukt het niet, nooit. Dat is gevoeligheid. Dat je op slot gaat als het niet klopt. En die inschatting wordt razendsnel en onfeilbaar gemaakt. En ik weet nu dat ik daar compromisloos naar mag, nee móet luisteren.

Hoe anders zouden we tegen onze broers, vaders, partners, vrienden en collega’s op het autismespectrum aankijken met de kennis dat ze ergens bevroren zijn en daarom de uitwisseling stopzetten in plaats van dat ze iets ‘missen?’ Hoe kunnen we die pijn ontvriezen? Bij mij is dat met shocktherapie heel plotseling gegaan, maar kan het ook milder? Ik heb dit niet voor mijn lol gedaan en het was echt heftig. Als ik niet direct was opgevangen, hoe was het dan afgelopen? Misschien was ik dan wel verder de verharding ingeschoten. Als je iemand zo opent en daarna niet de juiste zorg geeft, kan het heel erg misgaan. Maar het idee. Wat zouden we kunnen doen als we iemand bij zijn meest primaire basisbehoefte brengen en die vervullen? Als het ijs in de harten mag smelten?

*) Info over de Womb Wisdom Retreat van Yama Voorhorst, www.actwild.nl

Wegens vragen hierover ben ik informatie aan het verzamelen over mannenretraites/groepen. Houd de facebookpagina in de gaten (Autisme holistisch bekijken)

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave A Comment